Quan hệ ngoại giao giữa New Zealand và Việt Nam

New Zealand và nước Cộng hoà Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam thiết lập quan hệ ngoại giao vào ngày 16 tháng 6 năm 1975 nhưng đến tận năm 1995 New Zealand mới mở Đại sứ quán tại Hà Nội và Cơ quan Thương mại New Zealand (nay là Cơ quan Xúc tiến Thương mại và Phát triển Doanh nghiệp) mới thiết lập thương vụ/Tổng Lãnh sự quán tại Thành phố Hồ Chí Minh. Vào tháng 5 năm 2003, Việt Nam chính thức mở Đại sứ quán tại Wellington.

Quan hệ hợp tác giữa hai quốc gia đã phát triển mạnh mẽ trong 18 năm qua nhờ sự tăng trưởng kinh tế mau lẹ và sự hội nhập sâu rộng của Việt Nam vào khu vực Châu Á – Thái Bình Dương và thế giới. Hiện nay, mối quan hệ song phương giữa hai nước thể hiện ở các chuyến thăm chính trị cấp cao thường xuyên, các mối quan hệ thương mại và kinh doanh mở rộng, hỗ trợ phát triển (ODA) liên tục và hợp tác mở rộng sang các lĩnh vực mới như khoa học và công nghệ, đầu tư hai chiều, mối quan hệ về giáo dục và thương mại dịch vụ. Những cơ hội mới này củng cố một số mối quan hệ truyền thống lâu dài như Chương trình “Đào tạo tiếng Anh cho cán bộ” (ELTO) của Chương trình Viện trợ New Zealand. Kể từ những năm đầu thập niên 1990s đến nay đã có hơn 400 cán bộ trung và cao cấp của Việt Nam theo học một thời gian dài ở New Zealand.

Vào tháng 9 năm 2009, Tổng Bí Thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam – Ngài Nông Đức Mạnh và Thủ tướng New Zealand – Ngài John Key đã có Bản Tuyên bố chung thiết lập Quan Hệ Đối Tác Toàn Diện song phương. Theo Quan hệ Đối tác Toàn diện, hai nước cam kết đưa quan hệ song phương giữa hai nước lên một tầm cao mới trên nhiều lĩnh vực khác nhau trong đó có lĩnh vực kinh tế thương mại, khoa học và công nghệ, nông nghiệp, giáo dục, quốc phòng, an ninh, hỗ trợ phát triển và hợp tác hải quan. Kế hoạch Hành động giai đoạn 2010-2013 trong đó có những sáng kiến cụ thể hỗ trợ việc thực hiện Quan Hệ Đối tác đã được ngoại trưởng của hai nước ký kết tại Hà Nội vào tháng 7 năm 2010. Giai đoạn hai của Kế hoạch hành động (2013-2016) hiện đang được xây dựng.

Các chuyến thăm chính trị và các mối quan hệ nghị viện

Các chuyến thăm thường xuyên của các lãnh đạo cấp cao ở cả hai phía đã diễn ra trong vài năm qua.

Tháng 5 năm 2005, Thủ tướng Phan Văn Khải đã đánh dấu 30 năm kỷ niệm quan hệ ngoại giao giữa New Zealand và Việt Nam bằng chuyến thăm tới New Zealand. Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết đã thăm New Zealand trên cương vị Người Đứng Đầu Nhà nước vào tháng 9 năm 2007 và Phó Thủ tướng (lúc đó là Bộ trưởng Bộ Giáo dục) Nguyễn Thiện Nhân đã thăm New Zealand vào tháng 2 năm 2008. Tháng 9 năm 2009, chuyến thăm của Tổng Bí thư Nông Đức Mạnh sang New Zealand đã tăng cường thêm mối quan hệ cấp cao này. Phó Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc cũng đến thăm Auckland và Wellington vào tháng 4 năm 2012.

Thủ tướng John Key đáp lại bằng việc tới thăm Việt Nam hai lần trong năm 2010 trong đó có chuyến thăm song phương vào tháng 7 để kỷ niệm 35 năm quan hệ ngoại giao giữa hai nước. Năm 2010 khi Việt Nam đảm nhận cương vị Chủ tịch ASEAN và EAS, Bộ trưởng Ngoại giao – Ngài Murray McCully và các bộ trưởng khác của New Zealand cũng sang thăm Việt Nam năm đó. Bộ trưởng McCully trở lại thăm Việt Nam vào tháng 11 năm 2012.

Mối quan hệ nghị viện/cơ quan lập pháp giữa hai nước cũng gia tăng. Các đại biểu Quốc hội Việt Nam do Chủ tịch Quốc Hội Nguyễn Văn An sang thăm New Zealand vào tháng 7 năm 2004. Từ đó, một số đoàn đại biểu Quốc hội Việt Nam và các đoàn khác sang thăm New Zealand để học tập kinh nghiệm trên các lĩnh vực như quản lý và vai trò của Thanh tra, quốc phòng và an ninh, khoa học và công nghệ, giáo dục, chính sách kinh tế, hệ thống toà án và các chính sách của dân bản địa. Nhóm Nghị sỹ Hữu nghị New Zealand - Việt Nam được thành lập vào tháng 7 năm 2007 nhằm tăng cường mối quan hệ và hiểu biết giữa hai nghị viện. Chủ tịch Quốc hội New Zealand – Ngài Tiến sỹ Lockwood Smith đến thăm Việt Nam vào tháng 4 năm 2009, và Phó Chủ tịch Quốc hội – Tiến sỹ Uông Chu Lưu đến thăm New Zealand vào tháng 6 năm 2010.

Các chuyến thăm chính của New Zealand sang Việt Nam:

  • Tháng 10 năm 2003: Ngài Helen Clark, Thủ tướng
  • Tháng 5 năm 2004: Ngài Trevor Mallard, Bộ trưởng Giáo dục
  • Tháng 7 năm 2004: Ngài Phil Goff, Bộ trưởng Ngoại giao và Thương mại
  • Tháng 11 năm 2005: Ngài Dame Silvia Cartwright, Toàn quyền
  • Tháng 6 năm 2006: Ngài Phil Goff, Bộ trưởng Thương mại (APEC)
  • Tháng 11 năm 2006: Ngài Helen Clark, Thủ tướng (Hội nghị các nhà lãnh đạo APEC)
  • Tháng 2 năm 2008: Ngài Rick Barker, Bộ trưởng Cựu chiến binh/Dân phòng
  • Tháng 3 năm 2008: Ngài Chris Carter, Bộ trưởng Giáo dục/Dân tộc
  • Tháng 4 năm 2009: Ngài Lockwood Smith, Chủ tịch Quốc hội & Nghị sỹ các đảng
  • Tháng 1 năm 2010: Ngài Murray McCully, Bộ trưởng Ngoại giao
  • Tháng 3 năm 2010: Thiếu tướng Rhys Jones, Tư lệnh Lục quân New Zealand
  • Tháng 7 năm 2010: Ngài John Key, Thủ tướng
  • Tháng 7 năm 2010: Ngài Murray McCully (Diễn đàn Khu vực ASEAN)
  • Tháng 8 năm 2010: Ngài Tim Groser, Bộ trưởng Thương mại (Hội nghị Bộ trưởng Kinh tế ASEAN-CER)
  • Tháng 10 năm 2010: Ngài Wayne Mapp, Bộ trưởng Quốc phòng (Bộ trưởng Quốc phòng các nước ASEAN +)
  • Tháng 10 năm 2010: Thủ tướng – Ngài John Key và Ngài Murray McCully - Bộ trưởng Ngoại giao (bao gồm Hội nghị thượng đỉnh EAS)
  • Tháng 10 năm 2011: Tổng cục trưởng Tổng cục cảnh sát Howard Broad (Đại hội đồng Interpol)
  • Tháng 9 năm 2012: Chuẩn Đô Đốc, Tư lệnh Hải quân New Zealand Tony Parr
  • Tháng 11 năm 2012: Ngài Murray McCully, Bộ trưởng Ngoại giao

 

Các chuyến thăm chính của Việt Nam sang New Zealand:

  • Tháng 2 năm 2004: Bộ trưởng Ngoại giao Nguyễn Dy Niên
  • Tháng 5 năm 2005: Thủ tướng Phan Văn Khải (kỷ niệm 30 năm quan hệ ngoại giao)
  • Tháng 10 năm 2006: Phó Chủ tịch nước – Bà Trương Mỹ Hoa
  • Tháng 9 năm 2007: Chủ tịch nước Việt Nam – Ngài Nguyễn Minh Triết
  • Tháng 2 năm 2008: Phó Thủ tướng/Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo – Ngài Nguyễn Thiện Nhân
  • Tháng 9 năm 2009: Tổng Bí thư Ban chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam – Ngài Nông Đức Mạnh
  • Tháng 1 năm 2010: Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ, Ông Nguyễn Quân
  • Tháng 2 năm 2010: Thứ trưởng Bộ Ngoại giao – Ông Đoàn Xuân Hùng
  • Tháng 2 năm 2010: Thứ trưởng Bộ Công Thương – Ông Nguyễn Thành Biên
  • Tháng 3 năm 2010: Thứ trưởng Bộ Giao Thông Vận Tải, Ông Nguyễn Hồng Trường
  • Tháng 3 năm 2010: Thứ trưởng Bộ Quốc phòng, Trung tướng Nguyễn Chí Vịnh
  • Tháng 6 năm 2010: Phó Chủ tịch Quốc hội, Tiến sỹ Uông Chu Lưu
  • Tháng 7 năm 2010: Bộ trưởng Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội – Bà Nguyễn Thị Kim Ngân
  • Tháng 2 năm 2011: Thứ trưởng Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội, Ông Nguyễn Thanh Hòa
  • Tháng 3 năm 2012: Bí thư Thành ủy/Chủ tịch Hội đồng Nhân Dân Thành phố Đà Nẵng, Ông Nguyễn Bá Thanh
  • Tháng 4 năm 2012: Phó Thủ tướng, Ủy viên Bộ Chính trị Ngài Nguyễn Xuân Phúc cùng các thành viên đoàn gồm Bộ trưởng Tư pháp – Ngài Hà Hùng Cường, Viện trưởng Viện Kiểm sát Nhân Dân – Ngài Nguyễn Hòa Bình và Tổng Thanh Tra – Ngài Huỳnh Phong Tranh
  • Tháng 7 năm 2012: Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn – Ông Diệp Kỉnh Tần
  • Tháng 11 năm 2012: Thứ trưởng Bộ Quốc phòng, Thượng Tướng Nguyễn Chí Vịnh
  • Tháng 3 năm 2013: Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, Ủy viên Bộ Chính trị, Đại tướng Phùng Quang Thanh

Bên cạnh những chuyến thăm song phương này, các bộ trưởng và quan chức gặp nhau thường xuyên tại các diễn đàn đa phương và khu vực, bao gồm Liên Hợp quốc, Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), Diễn đàn Hợp tác Kinh tế Châu Á – Thái Bình Dương (APEC), Hội nghị Thượng định Đông Á (EAS), Diễn đàn Khu vực ASEAN (ARF – Tại Diễn đàn này, New Zealand là bên Đối tác đối thoại), và Hợp tác Á – Âu (ASEM).

Thương mại

Thương mại song phương đã tăng trưởng mạnh mẽ kể từ khi New Zealand và Việt nam ký hiệp định thương mại vào tháng 7 năm 1994. Sau đó, khi Việt Nam gia nhập WTO vào tháng 1 năm 2007, Việt Nam đã có nhiều cam kết đơn giản hoá chế độ thương mại và chấp nhận các tiêu chuẩn quốc tế trong các lĩnh vực như thủ tục định giá hải quan và phân loại sản phẩm. Vì vậy, chế độ thương mại của Việt Nam trở nên minh bạch và nhất quán hơn mặc dù vẫn còn nhiều khó khăn, thách thức.

Gần đây nhất, Hiệp định Thương mại Tự do ASEAN-Australia-New Zealand (AANZFTA) có hiệu lực vào ngày 1 tháng 1 năm 2010 đã tạo các cơ hội mới cho thương mại song phương, di cư và hỗ trợ xây dựng năng lực giữa New Zealand và Việt Nam. AANZFTA bao gồm hai hiệp định phụ về di trú giữa New Zealand – Việt Nam. Việt Nam và New Zealand hiện trong nhóm 9 quốc gia đang đàm phán Hiệp định Thương mại tự do mới Xuyên Thái Bình Dương (TPP) (các quốc gia khác là Australia, Brunây, Chilê, Malaysia, Pêru, Singapore và Hoa Kỳ). Canađa và Mêhicô tham gia đàm phán TPP vào tháng 6 năm 2012 và Nhật Bản sắp tới sẽ tham gia.

Tổng kim ngạch thương mại hàng hóa hai chiều (tính đến tháng 12 năm 2012): NZ$777 triệu

Kim ngạch xuất khẩu hàng hóa của New Zealand sang Việt Nam: NZ$451 triệu (tính đến tháng 12 năm 2012).

Các sản phẩm xuất khẩu chính của NZ: Các sản phẩm sữa (trên 50% tổng kim ngạch xuất khẩu), gỗ và các sản phẩm gỗ, thủy sản, sắt và kim loại phế liệu, gia súc sống, da súc vật sống, và trái cây.

Kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam sang New Zealand: NZ$326 triệu (tính đến tháng 12 năm 2012)

Các sản phẩm xuất khẩu chính của Việt Nam: Điện thoại cố định/điện thoại di động, máy tính, đồ nội thất, Canxi phốt phát, dừa và các loại quả hạt vỏ cứng, giày dép, các loại giáp xác, máy móc văn phòng.

Số liệu thống kê về thương mại dịch vụ không có trong số liệu thống kê trên đây nhưng xuất khẩu giáo dục, du lịch và dịch vụ tư vấn đã trở thành một phần ngày càng quan trọng trong quan hệ kinh tế. Năm 2012, trên 2.150 sinh viên Việt Nam đi du học ở New Zealand ở các cấp độ từ khoá đào tạo ngắn hạn đến tiến sỹ. Chúng tôi ước tính rằng 10.000 – 15.000 du khách New Zealand đến Việt Nam mỗi năm. Ước tính trong năm 2012 kim ngạch xuất khẩu dịch vụ của Việt Nam sang New Zealand đạt NZ$30 triệu, với kim ngạch xuất khẩu dịch vụ của New Zealand sang Việt Nam đạt NZ$55 triệu

Quý vị vui lòng nhấn vào đây để biết thêm thông tin về các cơ hội thương mại.

Hỗ trợ Phát triển Chính thức (ODA)

Quý vị vui lòng nhấn vào đây để biết thêm thông tin về Chương trình Viện trợ của New Zealand ở Việt Nam.

Quốc phòng/An Ninh/Hải quan

Năm 2001, Tuỳ viên Quốc phòng New Zealand thường trú tại Bangkok được chính thức cử kiêm nhiệm Việt Nam. Các hoạt động mới trong hợp tác quốc phòng đang được triển khai trong đó có các cơ hội đào tạo cho quân đội Việt Nam ở New Zealand. Các tàu hải quân NZ HMNZS Te Kaha và HMNZS Endeavour đã thăm thành phố Hồ Chí Minh vào năm 2002 và 2004 và một lần vào tháng 8 năm 2006 và tàu HMNZS Te Mana thăm Thành phố Hồ Chí Minh vào tháng 6 năm 2011 và tháng 4 năm 2013, chuyến thăm Việt Nam năm 2008 của Tư lệnh Lực lượng Quốc phòng, các chuyến thăm của Các Tư lệnh Lục quân New Zealand năm 2004, 2010 và chuyến thăm của Tư Lệnh Hải Quân New Zealand năm 2012, của Trường Cao đẳng Tham mưu và Chỉ huy NZDF năm 2005 và 2011. Bộ trưởng Quốc phòng – Ngài Wayne Mapp đã tới thăm Hà Nội vào tháng 10 năm 2010 để dự Hội nghị Bộ trưởng Quốc phòng các nước ASEAN+ đầu tiên do Việt Nam chủ trì. Các Thứ trưởng Quốc phòng của Việt Nam đã sang thăm New Zealand vào năm 2007, 2010 và 2012. Đại diện về quốc phòng của New Zealand ở Việt Nam được chuyển giao cho Cố Vấn Quốc Phòng của New Zealand ở Singapore phụ trách vào đầu năm 2012. Tháng 3 năm 2013, Đại tướng Phùng Quang Thanh trở thành Bộ trưởng Quốc phòng đầu tiên của Việt Nam sang thăm New Zealand.

Các Tuỳ viên Cảnh sát và Hải quan New Zealand được chính thức cử kiêm nhiệm Việt Nam thường trú tại Bangkok vào năm 2003. New Zealand hỗ trợ xây dựng năng lực cho Việt Nam ở cả hai lĩnh vực để đáp ứng đề nghị của các cơ quan đối tác phía Việt Nam.

Giao lưu nhân dân

Có một cộng đồng nhỏ có lẽ khoảng 700-800 (chỉ là ước tính) người New Zealand cư trú thường xuyên hoặc bán thường xuyên tại Việt Nam, chủ yếu ở Thành phố Hồ Chí Minh và cả Hà Nội cũng như những người cư trú tại các thành phố miền Trung Việt nam như Quy Nhơn, Đà Nẵng và Nha Trang. Nhiều người là doanh nhân và giáo viên. Cộng đồng người Việt Nam ở New Zealand được biết lên tới khoảng 4.000 người.

Cùng với sự gia tăng quan hệ về giáo dục, trong những năm gần đây có thêm nhiều sinh viên Việt Nam và gia đình họ đến thăm New Zealand nhưng du lịch đến New Zealand vẫn còn chưa phát triển. Tuy nhiên, số liệu sẵn có cho thấy một tháng có ít nhất là 1.000 du khách New Zealand đến Việt Nam trong đó có du lịch cao cấp và du lịch theo đoàn theo kiểu ‘du khách ba lô’ truyền thống.

Tháng 7 năm 2012, New Zealand và Việt Nam đã ký kết thỏa thuận song phương về Chương trình Làm Việc Trong Kỳ Nghỉ (WHS) – đây là chương trình đầu tiên của Việt Nam ký kết với một nước. Theo Chương trình này, mỗi năm có 100 thanh niên Việt Nam có thể sang New Zealand và ngược lại (tức là 100 thanh niên của New Zealand có thể sang Việt Nam) đi nghỉ và có thể tình cờ tìm được việc làm để trang trải chi phí đi nghỉ hoặc có thể tìm được khóa học để nâng cao trình độ. Số lượng quota 100 dành cho công dân Việt Nam sang New Zealand trong năm đầu tiên thực hiện chương trình này đã hết nhưng sẽ có quota mới vào ngày 31/7/2013. Vẫn còn nhiều quota dành cho các công dân New Zealand muốn có kỳ nghỉ làm việc ở Việt Nam. Đại sứ quán Việt Nam và New Zealand có thể cung cấp thêm thông tin.

Trong những năm gần đây, một số nhóm cựu chiến binh New Zealand đã sang thăm Việt nam để kỷ niệm ngày ANZAC Day và những ngày trọng đại khác.

Hoạt động của Quỹ Asia New Zealand nhằm thúc đẩy mối quan hệ giữa dân tộc New Zealand và Châu Á trong đó có Việt Nam thông qua hỗ trợ giao lưu thanh niên, truyền thông và văn hoá cũng như các hoạt động khác. Quỹ ANZF cũng hợp tác với Học viện Ngoại giao Việt nam tổ chức các đối thoại chính trị định kỳ “Kênh II” giữa các học giả và các nhà nghiên cứu hai nước.

Những giao lưu văn hoá đặc biệt khác cũng diễn ra. Chẳng hạn, đoàn nghệ thuật múa rối nước của Hà Nội đã sang biểu diễn tại Liên hoan Nghệ thuật Aukland năm 2011.

Năm 2012, Đại sứ quán New Zealand đã bắt đầu sử dụng các phương tiện truyền thông xã hội với việc ra mắt trang Facebook chính thức của Đại sứ quán. Quý vị có thể xem ở đây.

 

Các bài viết khác

BACK TO TOP